10/11/2016 12:17:00 μ.μ.
0
Την Παρασκευή 7 Οκτωβρίου εγκαινιάστηκαν δύο μεγάλα έργα στην στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας, που έρχονται να αναδείξουν τον πλούτο και το μεγαλείο της Βυζαντινής Καστροπολιτείας. Πρόκειται για τα έργα «Ανάδειξη περιοχής Αγίας Σοφίας και Κεντρικής Πύλης στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας» και «Αποκατάσταση Ιερού ναού Παναγίας Οδηγήτριας ή Αγίας Σοφίας στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας».

Σύμφωνα με το monemvasianews.gr τα εγκαίνια ετέλεσε ο Πρωτοπρεσβύτερος Κωνσταντινός Κρυπωτός, εφημέριος της Ενορίας Μονεμβασίας. Και τα δύο έργα εντάχθηκαν στο ΕΣΠΑ 2007-2013, με αρχικούς εγκεκριμένους προϋπολογισμούς 1.200.000 ευρώ και 1.600.000 ευρώ αντίστοιχα.

Η ανάδειξη της Άνω Πόλης, του χώρου που άλλοτε αποτελούσε το διοικητικό και στρατιωτικό κέντρο της καστροπολιτείας, με τις κατοικίες των αρχόντων και των ευγενών, αποτελούσε πάντα ένα μεγάλο όνειρο αλλά και ένα μεγαλεπήβολο σχέδιο.

«Η Άνω Πόλη, με τη μυστηριώδη σιωπή των ερειπίων της, λειτουργούσε ως αντίστιξη στο πολύβουο οικισμό της Κάτω Πόλης», τόνισε η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας (ΕΦ.Α.ΛΑΚ.) κα Ευαγγελία Πάντου, αναφέροντας χαρακτηριστικά: «Μέσα από σίγουρο σχεδιασμό και κοπιώδεις προσπάθειες των υπηρεσιών του Υπουργείου Πολιτισμού, αλλά και την υποστήριξη του φιλοπρόοδου Δήμου Μονεμβασίας, μεγάλο τμήμα του άμορφου ερειπιώνα, μετασχηματίστηκε σε αρχιτεκτονική και ιστορική μνήμη».

Στο σύντομο χαιρετισμό της η κα Πάντου αναφέρθηκε στο σύνολο των έργων που υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια στον αρχαιολογικό χώρο της Μονεμβασίας, κάτι που όπως είπε «δείχνει την πολιτιστική δυναμική του χώρου, ο οποίος συνιστά ένα ιδιότυπο ανοιχτό Μουσείο, με σπουδαίο μνημειακό πλούτο και φανατικούς επισκέπτες». Ανέφερε τη δυσκολία υλοποίησης των έργων της Άνω Πόλης, σε μια περιοχή που την χαρακτήρισε  «απομακρυσμένη και δυσπροσπέλαστη», τονίζοντας χαρακτηριστικά: «Οι δυσκολίες στην προσβασιμότητα και στην εξασφάλιση των αναγκαίων συνθηκών, με κυριότερες τη μεταφορά του ρεύματος, του νερού και των υλικών στο πλαίσιο της δοκιμασμένης για την αρχαιολογική Υπηρεσία διαδικασίας της αυτεπιστασίας, κατοπτρίζουν την πολυπλοκότητα του εγχειρήματος».

Επίσης επισήμανε ότι το έργο «Ανάδειξη περιοχής Αγίας Σοφίας και Κεντρικής Πύλης στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας» βασίστηκε στη σχετική μεταπτυχιακή διπλωματική εργασία της αρχαιολόγου της ΕΦ.Α.ΛΑΚ κας Παναγιώτας Σκάγκου και στο όραμα του ΥΠ.ΠΟ.Α να αναδειχθούν διαχρονικά οι εκφράσεις πολιτισμού που καταγράφονται στη μακρά ιστορική πορεία της «θαυμαστής» πόλης, ενώ για το έργο «Αποκατάσταση Ιερού ναού Παναγίας Οδηγήτριας ή Αγίας Σοφίας στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας», έρεισμα για την εξέλιξη  και την εν τέλει χρηματοδότηση αυτού του έργου από το ΕΣΠΑ, αποτέλεσαν η αρχιτεκτονική μελέτη της κ. Χαριτωμένης Καλλιγά και η κάλυψη της δαπάνης για τη σύνταξη των σχετικών τευχών δημοπράτησης από τον Δήμο Μονεμβασίας.

Από την πλευρά της η υπεύθυνη του κλιμακίου της ΕΦ.Α.ΛΑΚ. στη Μονεμβασία κα Παναγιώτα Σκάγκου, ανέφερε στο monemvasianews.gr, ότι τα σημαντικά αυτά έργα θα συντελέσουν στην περαιτέρω αναγνώριση και προβολή της πολιτιστικής και αρχιτεκτονικής φυσιογνωμίας της Μονεμβασίας και θα δημιουργήσουν έναν ακόμη πόλο έλξης επισκεπτών, συμβάλλοντας συνακόλουθα στην τουριστική ανάπτυξη της περιοχής. Ταυτόχρονα όπως τόνισε η δημιουργία φυτολογικής συλλογής με τη χλωρίδα του βράχου, η τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων και το εποπτικό υλικό, θα αποτελέσουν βασικές συνιστώσες για μία μοναδική εκπαιδευτική και ψυχαγωγική εμπειρία, στον κεντρικό οικιστικό πυρήνα μιας βυζαντινής καστροπολιτείας.

Τέλος αναφέρθηκε στις πολλές και ποικίλες δυσκολίες του «πολυσχιδούς αυτού έργου» όπως το χαρακτήρισε, άμεσα συνυφασμένες όπως είπε με τη χωροθέτηση του στο δύσβατο βράχο, επισημαίνοντας: «Όλα όμως αντιμετωπίστηκαν χάρη στην υποδειγματική συνεργασία των φορέων και υπηρεσιών του έργου, αλλά και την εργατικότητα, το ζήλο και την αφοσίωση όλων των εργαζομένων. Από τη θέση μου τους ευχαριστώ όλους από καρδιάς και εύχομαι να ανοίξουν σύντομα οι πύλες, για την αποκατάσταση και ανάδειξη και άλλων μνημείων της Μονεμβασίας».

Ο Δήμαρχος Μονεμβασίας κ. Ηρακλής Τριχείλης, στο σύντομο χαιρετισμό του τόνισε ότι η τελετή των εγκαινίων είναι από τις πιο ευχάριστες στιγμές, μια και υποδηλώνει την ολοκλήρωση ενός έργου και την απόδοσή του στη κοινωνία. Επισήμανε ότι το Κάστρο Μονεμβασίας διανύει μία από τις καλύτερες περιόδους του, μια και όπως ανέφερε «έχουν γίνει πάρα πολλά έργα σε τόσο λίγο χρόνο». Ευχαρίστησε όλους όσους συνετέλεσαν στο σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων, ενώ δεν παρέλειψε να ευχαριστήσει τον Περιφερειάρχη Πελοποννήσου κ. Πέτρο Τατούλη αλλά και την Αντιπεριφερειάρη Λακωνίας κα Αδαμαντία Τζανετέα, γιατί όπως είπε πέρα από την άριστη συνεργασία «έχουν ανοικτά τα αυτιά του όταν εμείς τους παρουσιάζουμε κάποιες ανάγκες οι οποίες είναι σοβαρές και ζωτικές».

Ο Περιφερειάρχης Πελοποννήσου κ. Πέτρος Τατούλης εξείρε το σημαντικό έργο που επιτελείται από το Υπουργείο Πολιτισμού στον Αρχαιολογικό χώρο της Μονεμβασίας. Τόνισε για ακόμα μία φορά την αγαστή συνεργασία μεταξύ της Περιφέρειας, της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και του Δήμου, κάτι που όπως είπε «αποδίδει σημαντικά αποτελέσματα αυτή την δύσκολη περίοδο», επισημαίνοντας χαρακτηριστικά: «Με πολύ και συγκροτημένη δουλειά, τα τελευταία χρόνια πετύχαμε μεγάλους στόχους, κυρίως σε ότι αφορά το πολιτιστικό απόθεμα».

ΑΝΑΔΕΙΞΗ ΜΙΑΣ ΓΕΙΤΟΝΙΑΣ ΣΤΗΝ ΑΝΩ ΠΟΛΗ ΜΟΝΕΜΒΑΣΙΑΣ
Το έργο με τίτλο «Ανάδειξη περιοχής ναού Αγίας Σοφίας και Κεντρικής Πύλης στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας», εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα» (Άξονας προτεραιότητας 03 – Βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος) και υλοποιήθηκε με αυτεπιστασία, κατά το χρονικό διάστημα από 7/12/2013 έως 31/12/2015, αρχικά από την 5η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων και εν συνεχεία από την Εφορεία Αρχαιοτήτων Λακωνίας.

Στο πλαίσιο των εργασιών αποκαλύφθηκε και αναδείχθηκε μια γειτονιά της Άνω Πόλης, που περιλαμβάνει το συγκρότημα της κεντρικής πύλης με τους επιμέρους χώρους του και τον πλησιόχωρο ανώνυμο ναό, δύο οικίες (Οικίες 1 και 2) και δίκτυο δρόμων, το οποίο συνδέει την πύλη με το λαμπρότερο βυζαντινό μνημείο της Μονεμβασίας, το ναό της Αγίας Σοφίας ή Παναγίας Οδηγήτριας.

Τα μνημεία αυτά συνιστούν μια ενδιαφέρουσα ενότητα του οικιστικού συνόλου της καστροπολιτείας, παρέχοντας με εύληπτο και διδακτικό τρόπο πληροφορίες για την οργάνωση και τις λειτουργίες μιας πόλης-κάστρου, με συνεχή χρήση από τον 6ο μέχρι και το 19ο αιώνα. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκε ανάδειξη της αξιόλογης τοπικής χλωρίδας, με τη δημιουργία μικρών υπαίθριων φυτολογικών συλλογών.

Με τις επεμβάσεις αποδόθηκε στο κοινό μία αδιερεύνητη μέχρι σήμερα κεντρική γειτονιά της Άνω Πόλης, όπου τα μνημεία στερεώθηκαν και αναδείχθηκαν σε εκθέματα, προβλήθηκε η ιστορική και εκπαιδευτική αξία τους και ενισχύθηκε ο κοινωνικός τους χαρακτήρας μέσα από την ένταξή τους στο δίκτυο περιήγησης της καστροπολιτείας.

ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ Ι.Ν. ΑΓΙΑΣ ΣΟΦΙΑΣ Ή ΠΑΝΑΓΙΑΣ ΟΔΗΓΗΤΡΙΑΣ
Το έργο «Αποκατάσταση του Ι.Ν. Παναγίας Οδηγήτριας ή Αγίας Σοφίας στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας, Δ. Μονεμβασίας, Π.Ε. Λακωνίας, Περιφέρειας Πελοποννήσου», εντάχθηκε στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα και Επιχειρηματικότητα» (ΕΠΑΝ ΙΙ) του ΕΣΠΑ 2007-2013) και πραγματοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αναστήλωσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Μνημείων, με ανάδοχο εργασιών την εταιρεία «ΕΥΚΤΙΤΟΣ Α.Ε.»

Ο ναός κτίστηκε τον 12ο αι. στον τύπο του σταυροειδούς οκταγωνικού ναού. Στα δυτικά διαμορφώνεται θολοσκέπαστος νάρθηκας. Στη νότια πλευρά του αναπτύσσεται θολωτή κινστέρνα και στοά που επικοινωνούσε με τον κυρίως ναό. Σύμφωνα με γραπτές πηγές ήταν αφιερωμένος στην Παναγία Οδηγήτρια. Μετά την επανάσταση του 1821 αφιερώθηκε στη Σοφία του Θεού, επειδή θεωρήθηκε πιστό αντίγραφο της Αγίας Σοφίας στην Κωνσταντινούπολη.

Από την εντοίχια ζωγραφική του, που ανάγεται στα τέλη του 12ου – αρχές 13ου αιώνα σώζονται ενδιαφέρουσες παραστάσεις, όπως ο Χριστός ως «Παλαιός των Ημερών» στο Ιερό Βήμα, σκηνές από το Βίο του Αγίου Νικολάου στην Πρόθεση καθώς και ο Χριστός με δύο σεβίζοντες αγγέλους και δύο ολόσωμους αρχαγγέλους στον νάρθηκα. Υψηλής ποιότητας και επιμελημένης εκτέλεσης είναι και ο γλυπτός διάκοσμος του ναού, που χρονολογείται στον 12 αιώνα.

Το μνημείο, την περίοδο της Α΄ Ενετοκρατίας(1464-1540) πιθανότατα λειτούργησε ως ναός καθολικού δόγματος, ενώ κατά την Α΄ Οθωμανική κυριαρχία (1540-1690) μετατράπηκε σε μουσουλμανικό τέμενος, το «Φετιχέ» ή του «Σουλτάνου Σουλειμάν». Κατά τη Β’ Ενετοκρατία (1690-1715) αποτέλεσε το καθολικό μονής δυτικού δόγματος, αφιερωμένο στη Madonna del Carmine, με την προσθήκη διώροφου εξωνάρθηκα. Ως μουσουλμανικό τέμενος επαναλειτούργησε μετά τη Β΄ Οθωμανική κατάκτηση (1715-1821). Eπέστρεψε στη Χριστιανική λατρεία μετά την απελευθέρωση της πόλης το 1821.

Παράλληλα, στο ναό πραγματοποιήθηκε από συντηρήτρια της Εφορείας Αρχαιοτήτων Λακωνίας συντήρηση και ανάδειξη του τοιχογραφικού διακόσμου στον τρούλο ενώ με αυτεπιστασία υλοποιήθηκε και το υποέργο «Ανασκαφικές διερευνήσεις στο πλαίσιο του αποκατάστασης του Ι.Ν. Παναγίας Οδηγήτριας ή Αγίας Σοφίας στην Άνω Πόλη Μονεμβασίας, δ. Μονεμβασίας, π.ε. Λακωνίας, Περιφέρειας Πελοποννήσου». Από τις ανασκαφικές εργασίες αποκαλύφθηκαν σημαντικά στοιχεία για τις οικοδομικές φάσεις του μνημείου, την ιστορία και τις χρήσεις του.








Φωτό: Π. Σκάγκου, Μ. Καρούνης

0 comments:

Δημοσίευση σχολίου

Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.