autostavropoulos.gr

10/10/2017 09:30:00 π.μ.
0

Του Δημητρίου Μπαλτατζή Δρ. Φ. και θεολόγου 

Ο εθναπόστολος Κοσμάς ο Αιτωλός υπήρξε ένας από τους πνευματικούς οδηγούς του Γένους μας κατά τους σκοτεινούς χρόνους της Τουρκοκρατίας. Με όπλο το Σταυρό και τη δύναμη της πίστης στο Χριστό και το Έθνος, διέθεσε τη μόρφωση τελικά και τη ζωή του για τον επανευαγγελισμό των υποδούλων συμπατριωτών του. Πίστευε βαθιά στη δύναμη της παιδείας για την Ανάσταση του Γένους. Βοήθησε τους Έλληνες να συνειδητοποιήσουν την ανωτερότητά τους απέναντι στους κατακτητές. «Χωρίς την προετοιμασία του εδάφους από τον άγιο Κοσμά, είναι αμφίβολο αν τα λαϊκά στρώματα θα ήταν σε θέση να δεχτούν το κήρυγμα του Ρήγα και το μυστήριο της Φιλικής Εταιρείας».

Δεν υπάρχει πόλη, χωριό, οικισμός της ενιαίας Ηπείρου, το οποίο δεν επισκέφτηκε και δε δίδαξε ο άγιος Κοσμάς, όχι μια, αλλά περισσότερες φορές. Από τις 12 επιστολές του οι εννιά είναι γραμμένες για την ελεύθερη σήμερα Ήπειρο. Το Τίμιο αίμα του καθαγίασε τον αγώνα για τη λευτεριά με την αγχόνη στις 24 Αυγούστου το 1779.

Ο Πατροκοσμάς ήθελε να διατηρήσει την Εθνική γλώσσα, την παιδεία, την εθνική κληρονομιά και την εθνική ταυτότητα. Κεντρικός άξονας της διδασκαλίας του ήταν, ότι το σχολείο στηρίζει την εκκλησία και το ένα στηρίζει και βοηθάει το άλλο. Επίσης, η αγάπη στον άνθρωπο έχει μεγάλη προτεραιότητα στη διδασκαλία του. Η αγάπη μας οδηγεί στη σφαίρα του αγίου, παράδειγμά μας ο Χριστός και οι άγιοι της εκκλησίας μας.

Ο άγιος Κοσμάς θεωρούσε την παιδεία προϋπόθεση αναγεννήσεως του έθνους και τα σχολεία, σαν το βασικότερο και σπουδαιότερο έργο υποδομής, που θα φέρει στον κατάλληλο καιρό «το ποθούμενον». «Χάρις στις ενέργειες του αγίου κτίσθηκαν εκατοντάδες ελληνικών και κατωτέρων σχολείων, όπου τα ελληνόπουλα έπαιρναν τα φώτα της ελληνικής παιδείας. Παραθέτουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα από τις διδαχές του Αγίου, που μιλάει για την ανάγκη των Σχολείων και την αξία των γραμμάτων.

«Να σπουδάζετε και εσείς, αδελφοί μου, να μανθάνετε γράμματα όσον ημπορείτε. Και αν δεν εμάθετε οι πατέρες, να σπουδάζετε τα παιδιά σας, να μανθάνουν τα ελληνικά, διότι και η Εκκλησία μας είνε εις την ελληνικήν. Και αν δεν σπουδάσης τα ελληνικά, αδελφέ μου, δεν ημπορείς να καταλάβης εκείνα οπού ομολογεί η Εκκλησία μας». ο βασικότερος σκοπός του ήταν Καλύτερα σχολεία, παρά βρύσες και ποταμούς.

Αναφέρει τους βασικότερους και αναγκαιότερους προσανατολισμούς της Παιδαγωγικής σκέψης και πράξης στην εποχή του , όπως τους φραγμούς στους εξισλαμισμούς των υπόδουλων Ελλήνων , τη διατήρηση της ιδιοπροσωπίας ως βασικό γνώρισμα του Γένους τους και την εμψύχωση και ενθάρρυνση για ανταπόκριση των υποδούλων στις δύσκολες συνθήκες της ζωής. Επίσης, αναφέρει στους κυριότερους και βασικότερους σκοπούς του, όπως την προβολή της ισοτιμίας ανδρών και γυναικών, την ανάδειξη της ισότητας και των ανθρώπινων δικαιωμάτων, την εμπέδωση της ανάγκης επικράτησης του Δικαίου και της Δικαιοσύνης, την κριτική στάση απέναντι στον πλούτο και την τοκογλυφία, τη συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας της εργασίας, την ανάδειξη της σπουδαιότητας της αργίας της Κυριακής.

Αναφέρεται στην οικογένεια ως βασικό παράγοντα Ελληνορθόδοξης Διαπαιδαγώγησης των παιδιών των υπόδουλων Ελλήνων. Γίνεται λόγος για το γάμο, την οικογένεια, την παιδοποιία και τους γονείς ως παράγοντα της Ορθοδόξου Χριστιανικής Αγωγής. Ακολουθεί το σχολείο και ο ρόλος του στην Ελληνορθόδοξη Διαπαιδαγώγηση των παιδιών και των νέων των υπόδουλων Ελλήνων. Γίνεται λόγος για τη Δωρεάν Παιδεία κατά τον άγιο Κοσμά τον Αιτωλό και την αδήριτη ανάγκη ίδρυσης και λειτουργίας σχολείων, την Οργάνωση και λειτουργία των σχολείων και για το σχολείο ως παράγοντα καλλιέργειας της Ορθόδοξης Χριστιανικής Αγωγής.

Τη διδασκαλία του την αρχίζει και τελειώνει με το να παροτρύνει τους υποδούλους Έλληνες να ιδρύουν και να λειτουργούν σχολεία. Δίνει μεγάλη σπουδαιότητα στη μάθηση των γραμμάτων και πιστεύει ακράδαντα ότι η μόρφωση είναι εκείνη, η οποία θα αφυπνίσει τους υπόδουλους Έλληνες από τον λήθαργο στον οποίο είχαν περιέλθει.

Ο άγιος Κοσμάς έχει βαθιά γνώση της κατάστασης που βρίσκονταν και ζούσαν οι υπόδουλοι Έλληνες και προσπαθεί με τη διδασκαλία του να τους περάσει το μήνυμά ότι ο Θεός τους αγαπά και δεν τους εγκαταλείπει. Περιγράφει, αναλύει και ζωγραφίζει παραστατικά με εικόνες αυτή την αγάπη, μέσα από την ομορφιά της κτίσεως και την αξία του ανθρώπου. Η διδασκαλία του εξασφαλίζει εμπειρίες, οι οποίες οδηγούν στις αλλαγές της συμπεριφοράς, επάνω σε θέματα της καθημερινής τους ζωής. Τους δίνει γνώσεις, τους αναπλάθει γεγονότα, τους αναμορφώνει τα αφομοιωμένα στοιχεία της ζωής τους καθώς τους μεταφέρει νέες καινοτομίες. Τους ενισχύει τα κίνητρα της μάθησης καθώς και τα ενδιαφέροντα για την ανάπτυξη της ικανότητας, για να ανταποκριθούν στα καθημερινά προβλήματα της δύσκολης ζωής που διαβιούσαν, καθώς επίσης να αναπτυχθεί και η κοινωνική τους κρίση.

Ο άγιος Κοσμάς είναι πολύ σύγχρονος και σήμερα και πάντοτε θα είναι σύγχρονος και επίκαιρος. Σήμερα όλοι μιλάμε για πολυπολιτισμική και διαπολιτισμική παιδεία, ο άγιος Κοσμάς συνέλαβε και τόνισε αυτό το νόημα του σεβασμού του διαφορετικού ανθρώπου, οποίος πιστεύει σε διαφορετική θρησκεία και έχει διαφορετικό πολιτισμό. «Όλοι οι άνθρωποι από έναν πατέρα και μία μητέρα είμεσθεν, μόνον οι πίστες μας χωρίζουν». Σήμερα ζητείται από το σχολείο να εφοδιάσει τις καινούργιες γενιές με το αίσθημα σεβασμού και αποδοχής των άλλων λαών και πολιτισμών, αλλά και με τα κατάλληλα σύνεργα για να αντιταχθούν σε εκείνα τα στερεότυπα που ενθαρρύνουν τις συγκρούσεις και απομακρύνουν τις ελπίδες για ειρήνη .

Το σχολείο έχει την υποχρέωση να αντιμετωπίσει και να διαλύσει τις κοινωνικές και θρησκευτικές προκαταλήψεις που νομιμοποιούν μορφές οικονομικής, θρησκευτικής και πολιτιστικής αλλοτρίωσης, εκμετάλλευσης, διάκρισης και καταδίωξης, αλλά και να αμβλύνει αναγνωρίζοντας σαφέστερα τα κυριότερα ανθρώπινα δικαιώματα. Εκτός αυτού, να επεκτείνει την εφαρμογή του σε όλα τα άτομα, ομάδες και λαούς, χωρίς διακρίσεις φύλου, γλώσσας, πολιτισμού, θρησκευτικών πιστεύω, φιλοδοξιών και άλλα παραπλήσια .Τρόπος για να γίνουν αυτές οι παρακινήσεις είναι η διαπολιτισμική εκπαίδευση.

Θα αναφέρω παρακάτω λίγα λόγια την α. ιδέα της ισοτιμίας ανδρών και γυναικών, β. την ανάγκη της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τέλος την εμπέδωση της ανάγκης επικράτησης του Δικαίου και της Κοινωνικής δικαιοσύνης.

Α. Η προβολή της ισοτιμίας ανδρών και γυναικών

Η γυναίκα της ελληνικής υπαίθρου στην τουρκοκρατία σήκωνε στους ώμους της όλα τα βάρη και πάθη του φύλου της. Αυτή έσπερνε, θέριζε, πότιζε, σκάλιζε τα χωράφια, τεκνοποιούσε, έγνεθε και ύφαινε ώρες ολόκληρες επάνω στον αργαλειό. Δούλα στην παραγωγή και δούλα στο σπίτι είχε μόνο υποχρεώσεις και κανένα δικαίωμα.

Ο Κοσμάς ο Αιτωλός ως παιδαγωγός του λαού της υπαίθρου δεν έμεινε αδιάφορος μπροστά στο κοινωνικό και ηθικό δράμα, που αντιμετώπιζε στην καθημερινή της ζωή η γυναίκα. Είναι ο πρώτος, που έθεσε το θέμα της ισότητας των δύο φύλων. «ίσια την έκανε ο Θεός την γυναίκα με τον άνδρα, όχι κατωτέραν».

Η παραπάνω διδασκαλία του είναι σύμφωνη με το πνεύμα της Καινής Διαθήκης. Ο ίδιος ο Χριστός τίμησε και ύψωσε τη γυναίκα , ενώ ακόμη βρισκόταν στη γη. Μέσα από τη διδασκαλία του παρατηρούμε ότι η θέση της γυναίκας είναι κορυφαία. Ο άνδρας και η γυναίκα για τον Ιησού βρίσκονται στο ίδιο επίπεδο.

Η ισοτιμία των δύο φύλων, που διακηρύσσεται απερίφραστα στην Καινή Διαθήκη και την Πατερική παράδοση, δε σημαίνει και κατάργηση ή ισοπέδωση των διακρίσεων, που υπαγορεύονται από την ίδια τη φύση τους ή από την ιδιάζουσα θέση και λειτουργία μέσα στην οικογένεια και την κοινωνία. Μιλώντας για ισοτιμία δεν εννούσε την ισοπεδωτική ομοιότητα, η οποία αδικεί την ιδιαιτερότητα των φύλων και έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ένωση τους, αλλά για ισότιμη ιδιαιτερότητα που συνεπάγεται δυνατότητα συνεργασίας και αλληλοσυμπληρώσεως.

Ο άγιος Κοσμάς κατηγορεί τους άνδρες ότι υποβαθμίζουν τη γυναίκα και δεν της δίδουν την πρέπουσα θέση στην ιδιαιτερότητά της. Αυτός ο παραμερισμός της γυναίκας δεν βλάπτει μόνο τη γυναίκα, αλλά ταυτόχρονα στερεί την κοινωνία και γενικότερα τον ανθρώπινο πολιτισμό από το δημιουργικό γυναικείο παράγοντα. Αποδίδει ευθύνη στους άνδρες, που μονοπωλούν την κοινωνική ζωή και δεν αφήνουν περιθώρια και χώρο για τη φανέρωση της γυναικείας υπάρξεως.




Β. Η ανάγκη της ισότητας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων

Για να ζήσει και να προοδεύσει ένα οργανωμένο κοινωνικό σύνολο έχει ανάγκη από αλληλοσεβασμό, αλληλοκατανόηση, ισότητα δικαιωμάτων και δίκαιη κατανομή κοινωνικών βαρών. Χωρίς αυτά είναι αδύνατον να υπάρξει ομόνοια, σύμπνοια, και δύσκολο να προκύψει συνεργασία, γιατί οι διακρίσεις γεννούν άφθονο, το μίσος, τη διχόνοια και παραλύουν τη δύναμη του Γένους μας.

Η άσκηση εξουσίας κατά την Ορθόδοξη θεολογία και κατά τον Άγιο Κοσμά τον Αιτωλό έχει την έννοια της άσκησης του διακονήματος που προνόησε η φιλανθρωπία του Θεού. Σκοπός της παραπάνω διδασκαλίας είναι να υπάρχει αρμονία και συνεργασία στις αντίθετες κοινωνικές δυνάμεις, οι οποίες συγκροτούν την κοινωνία της Ελληνικής υπαίθρου, γιατί . κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες είναι αναγκαίες για την επιβίωση του Γένους

Σύμφωνα με την Ορθόδοξη παράδοση, ο τρόπος αυτός που συνδέεται με την ειρηνική συνύπαρξη τους και την προσέγγιση ακόμη και του εχθρού μέσα από την αγάπη εν Χριστώ. Βασική προϋπόθεση όμως είναι τόσο το στενό όσο και το ευρύτερο περιβάλλον να υιοθετήσει ανάλογες συμπεριφορές, ώστε το παιδί αλλά και ο έφηβος δια μίμησης προτύπων να ταυτίζεται με θετικές κοινωνικές συμπεριφορές.

Μόνο η ζωή και η πίστη εν Χριστώ, που καταργεί την κοσμική διάκριση και καύχηση, είναι δυνατή μια τέτοια θεώρηση και καταξίωση των ανθρώπων. Μόνο η ζωή και η πίστη εν Χριστώ μπορεί να εκπληρώσουν τον ανθρώπινο πόθο για ισότητα δικαιωμάτων.

Γ. Η εμπέδωση της ανάγκης του Δικαίου και της Κοινωνικής Δικαιοσύνης στον Πατροκοσμά είναι επίσης στην πρώτη γραμμή, ο Θεός είναι δίκαιος και οι άνθρωποι οφείλουν να είναι δίκαιοι με όλους τους ανθρώπους. Σημασία έχει να εφαρμόζονται οι ανθρώπινοι νόμοι, που βασίζονται στο ηθικό δίκαιο και στα ανθρώπινα δικαιώματα. Αλλά πάνω από όλα είναι το ηθικό δίκαιο που εμφύτεψε ο Θεός στον κάθε άνθρωπο. Όπως θέλετε να σας φερθούν οι άνθρωποι σε σας έτσι να φέρεσθε και εσείς στους άλλους. Καλόν θα είναι να υπάρξει σύμπτωση δικαίου και ηθικής, καθώς και τα δύο απευθύνονται στη βούληση των ανθρώπων με κανόνες συμπεριφοράς.

Σήμερα ο λόγος του αγίου έχει ιδιαίτερη σημασία για όλους μας και ιδιαίτερα για τους νέους μας. Αγαπητοί μου αδελφοί έχουμε ανάγκη από τον ορθό μας προσανατολισμό που είναι η ελληνορθόδοξη παράδοση. Χάρης σε αυτή την παράδοση κρατήθηκε ο ελληνισμός δύο χιλιάδες χρόνια τώρα και θα κρατηθούμε στο μέλλον, αν είμαστε με αυτές τις αξίες να είμαστε σίγουροι δεν έχουμε να φοβηθούμε κανέναν.

Σήμερα έχουμε περισσότερη ανάγκη από τα διδάγματα του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού και την ελληνορθόδοξη παράδοσή μας. Η ουδετεροποίηση και η αδιαφορία πολλών από τις ρίζες του πολιτισμού μας κάνει τις αιρέσεις να αλωνίζουν δυστυχώς την Ελλάδα μας και παρασέρνουν δυστυχώς αρκετούς. Σήμερα έχουμε μεγάλη ανάγκη να επιστρέψουμε στις ρίζες μας και να εμβαθύνουμε στην Ορθόδοξη παράδοσή μας. Σήμερα δυστυχώς φεύγουν πολλά παιδιά μας πηγαίνουν στην Ευρώπη να εργαστούν, είναι τα παιδιά μας εφοδιασμένα με την ευλογημένη παράδοσή μας; ώστε να μην επηρεασθούν από τις ξένες θρησκείες και τις αιρέσεις; Καλόν θα είναι εμείς να επηρεάσουμε τους Ευρωπαίους και όχι εκείνη εμάς στο θέμα της θρησκείας μας. Την Ορθοδοξία που έχουμε σήμερα είναι ατόφια, όπως μας τη δίδαξε ο Χριστός.

Η αθάνατη δημοκρατική ψυχή δεν έχει ανάγκη από κανένα ξενόφερτο πολιτισμό. Να σεβόμαστε, να τους εκτιμούμε όλους τους πολιτισμούς, αλλά να μην χάνουμε τον προσανατολισμό μας, που είναι η Ορθοδοξία μας. Οι Ευρωπαίοι και όλος ο κόσμος μας έχουν ανάγκη από την Ορδοδοξία μας και τον δικό μας πολιτισμό. Εξάλλου οι ρίζες του πολιτισμού της Ευρώπης είναι Ελληνικές, λατινικές και χριστιανικές, και η Ευρώπη δεν πρέπει να χάνετε από αυτόν τον προσανατολισμό. Άλλο σεβασμός και άλλο να χάνεσαι και να μην ξέρεις που βρίσκεσαι και να αμφιβάλλεις για αυτό που πιστεύεις και να επηρεάζεσαι. Οι ευρωπαίοι σήμερα χάνονται μέσα στον κυκεώνα των ιδεολογιών και των θρησκειών και θα μας επηρεάσουν αυτοί εμάς που δεν γνωρίζουν ούτε τη δική τους;

Σαν δάσκαλοι και εμείς έχουμε μεγάλο ρόλο στη σημερινή παιδεία και κοινωνία να βοηθήσουμε το παιδιά μας πνευματικά και ηθικά, ώστε να εφοδιασθούν με εκείνα τα πνευματικά όπλα για να μην ξεχνάνε την ορθοδοξία μας και την παράδοσή μας και αν τύχη και πάνε έξω από την πατρίδα μας, ας γίνουν πρεσβευτές της ορθοδοξίας και του πολιτισμού μας, που τόσο ανάγκη την έχει όλος ο κόσμος. Μακάρι να δώσει ο Θεός όλα τα παιδιά μας να δουλεύουν στην Ελλάδα μας και να είναι σίγουροι ότι θα είναι περισσότεροι άνθρωποι και περισσότερο ευτυχισμένοι, βιώνοντας τον ελληνικό πολιτισμό με τα αθάνατα ιδεώδη και την αθάνατη Ορθοδοξία.

Ας τον παρακαλέσουμε όλοι μαζί με την προσευχή μας: Άγιε Πατρο-Κοσμά, βοήθησέ μας όλους, το Γένος μας, τη νεολαία μας να βαδίσουμε στα ίχνη σου και να εγκολπωθούμε την ελληνορθόδοξη παράδοση που προσφέρει νόημα ζωής, χαρά και ευτυχία.

0 comments:

Δημοσίευση σχολίου

Το παρόν διαδικτυακό μέσο ουδεμία ευθύνη εκ του νόμου φέρει περί των επωνύμων ή ανωνύμων σχολίων που φιλοξενεί. Σε περίπτωση που θεωρείτε πως θίγεστε από κάποιο εξ' αυτών, επικοινωνήστε μέσω της φόρμας επικοινωνίας έτσι ώστε να αφαιρεθεί.